Ertesi gün hapı korunmasız cinsel ilişki sonrasında veya kullanılan doğum kontrol yönteminin güvenilirliğinden şüpheye düşülen durumlarda gebeliği önlemeye yardımcı olabilir. Her cinsel ilişki planlı olmayabilir. Bunun yanı sıra ilişki sırasında prezervatifin yırtılması gibi durumlar yaşanabilir. Acil kontraseptifler, yani ertesi gün hapları, bileşiklerindeki etken maddeye bağlı olarak ilişkiden sonraki 72-120 saat içinde alındığında gebeliği önemli ölçüde önleyebilir.
Bu ilaçların bileşiğinde bulunan etken maddeler yumurtlamanın ortaya çıkmasında rol oynayan progesteronun etkinliğini değiştirerek yumurtlamayı erteleyebilir. Bu nedenle “Ertesi gün hapı yan etkileri nelerdir?” sorusu söz konusu olduğunda ilk akla gelen, nadir de olsa ara kanama, lekelenme ve adet döngüsünde değişikliktir.
Ertesi gün hapı, bileşiğindeki etken maddelerle yumurtlamayı erteleyerek veya önleyerek gebeliği önlemeye yardımcı bir ilaçtır. Bu ilaçlar gebeliği önlemenin geçici bir yolu olsa da uzun vadeli bir doğum kontrol yöntemi değildir. Korunmasız cinsel ilişki sonrasında, prezervatifin yırtılması veya doğum kontrol hapını almayı unutmak gibi doğum kontrol yöntemlerinin başarısından emin olunamayan durumlarda ertesi gün hapına ihtiyaç duyulabilir.
Piyasada farklı etken maddeler kullanılarak üretilen çeşitli acil kontraseptifler vardır. Bu ilaçlardan bazılarının ilişki sonrasında ilk 72 saat içinde, bazılarının ise 120 saat içinde alınması önerilir.
Çalışmalara göre etken madde fark etmeksizin en iyi sonuç için ertesi gün haplarının ilişki sonrasındaki ilk 24 saat içerisinde alınması önerilir. Bu nedenle halk arasında ertesi gün hapı olarak bilinse de, bu ilaçların korunmasız ilişki sonrasında mümkün olan en kısa sürede alınması önerilir.
Ertesi gün hapları düzenli kullanılan ilaçlar değildir. İlişki sonrasında 1 adet tablet ağız yoluyla alınır. Ancak ilacı aldıktan sonra 3 saat içerisinde herhangi bir sebeple kusarsanız, başka bir tablet almanız gerekip gerekmediğini doktorunuza danışmanızda fayda vardır.
Ertesi gün hapı ne kadar erken alınırsa, o kadar etkilidir. Etken maddesi levonorgestrel olan ilaçlar ilişki sonrasında 72 saat içerisinde alındığında yaklaşık %58, ilk 24 saat içerisinde alındığında ise yaklaşık %94 etkili olabilir.
Etken maddesi ulipristal asetat olan ertesi gün haplarının ise 120 saat içinde alındığında yaklaşık %85, ilk 24 saat içinde alındığında ise %98’e kadar etkili olabileceğini gösteren çalışmalar mevcuttur. Burada unutulmaması gereken noktalardan bir tanesi, bu ilaçların ovulasyonu, yani yumurtlamayı, önlemesi veya ertelemesidir. Eğer yumurtlama gerçekleşmişse, bu ilaçlar etkili olmayabilir.
Ertesi gün hapları, korunmasız cinsel ilişki sonrasında gebeliği önlemeye yardımcı acil doğum kontrol yöntemleridir. Bu ilaçlar 30 yılı aşkın süredir pek çok kadın tarafından kullanılmaktadır. Çalışmalara bakıldığında ciddi komplikasyonlara dair herhangi bir veri olmadığı görülür. Bazı kadınlarda hafif ila orta dereceli yan etkiler ortaya çıkabilir. Buna göre başlıca ertesi gün hapı yan etkileri şu şekilde sıralanabilir:
Adet dönemleri arasında kanama veya lekelenme,
Bulantı ve kusma,
İshal gibi sindirim sistemi sorunları,
Baş dönmesi,
Göğüslerde hassasiyet,
Baş ağrısı,
Yorgunluk ve halsizlik,
Karın bölgesinde ağrı veya kramp.
“Ertesi gün hapının yan etkileri ne zaman başlar?” diye merak ediyorsanız, bu etkilerin ne zaman başlayacağını söylemek zordur. Bazı kadınlarda herhangi bir yan etki görülmezken diğerlerinde ilacın kullanılmasının ardından mide bulantısı ve kusma gibi belirtiler birkaç gün içinde görülebilir.
Ertesi gün hapı sonrası kanama veya hafif lekelenme görülebilir. Kanama genellikle kısa sürelidir ve kendiliğinden geçer. Bununla birlikte, yoğun kanama, uzun süren adet gecikmesi ve adet döngüsünde uzun süreli bir bozulma varsa, bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulması önerilir.
“Ertesi gün hapının yan etkileri kaç gün sürer?” sorusuna net bir cevap vermek zor olsa da, mide bulantısı, baş ağrısı gibi semptomlar çoğu kadında birkaç gün içinde kendiliğinden geçer. Bazı kadınlarda adet düzeninde geçici değişiklikler görülebilir; adet kanaması beklenenden birkaç gün erken veya geç başlayabilir. Yan etkiler genellikle kısa sürede düzelir, ancak şikâyetler uzun süre devam ederse doktorunuza danışmanız önemlidir.
Ertesi gün hapı yumurtlamayı önleyici veya erteleyici etken maddeler içerdiği için kullanıldıktan sonra vücutta bazı geçici değişiklikler görülebilir. Bunlardan bir tanesi de adet döngüsünde değişikliktir. Ertesi gün hapı kullandıktan sonra beklenen adet kanaması birkaç gün önce veya sonra başlayabilir. Buna karşın, bu yan etkilerin aylar boyunca devam etmesi beklenen bir durum değildir.
Çalışmalara göre ertesi gün hapına bağlı yan etkiler genellikle kısa sürelidir. Bu etkileri yaşayan pek çok kadın “Ertesi gün hapının yan etkileri ne zaman geçer?” konusunda endişe yaşasa da yan etkilerin çoğunun kısa süreli olduğu söylenebilir. Yan etkilerin uzun süre devam etmesi veya adet gecikmesinin beklenenden daha fazla olması durumunda kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulması önemlidir.
Ertesi gün hapı doğru şekilde kullanıldığında genellikle güvenli kabul edilir. Bununla birlikte, bazı kişilerde ertesi gün hapının zararları açısından dikkatli olunması gerekebilir. Özellikle ilacın etken maddelerine karşı alerjisi olan, şiddetli karaciğer veya böbrek hastalığı bulunan kişilerin ilacı kullanmadan önce doktorlarına danışması önemlidir.
Ertesi gün hapı sadece acil durumlarda tercih edilmesi gereken bir yöntemdir. Yumurtlama gerçekleşmişse, bu ilaçlar gebeliği önlemeyebilir. Gebelikten korunmak isteyen kadınların doğum kontrol hapları, iğneleri veya rahim içi araçlar gibi doğum kontrol yöntemlerini tercih etmesi önerilir.
Ertesi gün hapı kullanımı, kalıcı ve geçici doğum kontrol yöntemleri ve üreme sağlığı ile ilgili merak ettiğiniz konular hakkında detaylı bilgi almak için Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Opr. Dr. Esra Çabuk Cömert ile iletişime geçebilirsiniz.
Hemen Adet Olmak İçin Ne Yapmalı?
İlk Gecede Nelere Dikkat Etmek Gereklidir?
Kızlık Zarı Nerededir? Ne Kadar İçeridedir?